Mikilvægar kosningar í Kópavogi

Undanfarin tuttugu ár hefur meirihluti Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks stjórnað Kópavogsbæ, með þeim árangri að Kópavogur er eitt af skuldsettustu sveitarfélögum landsins. Fyrr í þessum mánuði var skýrt frá því í fréttum að eftirlitsnefnd um fjármál sveitarfélaga væri með níu sveitarfélög "í gjörgæslu" vegna fjárhagsstöðu þeirra í árslok 2008. Eitt þessara skuldugu sveitarfélaga er Kópavogur.

Skuldir Kópavogsbæjar hafa þrefaldast frá árinu 2005 og nema nú um 38 milljörðum króna, eða meira en milljón krónur á hvern íbúa sveitarfélagsins. Hvert deilumálið á fætur öðru hefur risið innan Kópavogs á undanförnum árum og oft hefur virst sem bæjarstjórnin eða bæjarstjórinn væri beinlínis í stríði við íbúa. Hneykslismálin hafa einnig verið ófá og sér ekki fyrir endann á þeim.

Deilur um skipulagsmál hafa blossað upp með reglulegu millibili og má þar nefna deilur um íbúabyggð og landfyllingar á Kársnesi, deilur um stækkun Kópavogshafnar, deilur um skipulag Lundar, Vatnsenda, Glaðheima, Nónhæðar og svo mætti áfram telja. Bæjarstjórnarmeirihlutinn hefur ástundað átakastjórnmál, þar sem flest er gert til þess að valta yfir íbúa og forðast samráð við þá.

Hneykslismálin þekkja flestir sem fylgjast á annað borð með fréttum í íslenskum fjölmiðlum. Umdeild viðskipti við fyrirtæki dóttur fyrrverandi bæjarstjóra, brotnar reglur við lóðaúthlutanir og líklegt lögbrot í stjórn lífeyrissjóðs Kópavogs hafa fyllt hvern fréttatímann á fætur öðrum á undanförnum mánuðum og árum.

Á morgun er haldið forval Samfylkingarinnar í Kópavogi fyrir bæjarstjórnarkosningarnar sem fara fram í vor. Í forvalinu verður valin forysta Samfylkingarinnar í Kópavogi, sem mun leiða lista flokksins í komandi bæjarstjórnarkosningum. Framundan eru mikilvægar kosningar, þar sem tuttugu ára þrautagöngu hins almenna bæjarbúa í Kópavogi mun vonandi ljúka.

Ég gef kost á mér í þriðja sæti listans og vil beita mér fyrir auknu samráði við íbúa, auknu gegnsæi og heiðarleika við stjórn bæjarins. Saman getum við gert Kópavog að sveitarfélagi sem við getum verið stolt af, sveitarfélagi sem ratar í fréttir fyrir eitthvað annað og jákvæðara en skuldaaukningu, hneykslismál og deilur við íbúa.

Siðferðisbrestur

Ásbjörn Óttarsson, útgerðarmaður og þingmaður Sjálfstæðisflokksins, viðurkenndi í viðtali við Kastljós í vikunni að hann hefði greitt sjálfum sér ólöglegan arð upp á 20 milljónir króna út úr Nesveri, útgerðarfyrirtæki sínu og fjölskyldu sinnar. DV greindi frá því fyrir rúmri viku að Ásbjörn hefði tekið út 65 milljón króna arð árið 2008 og 20 milljón króna arð árið 2007 frá árinu áður, en þá var fyrirtækið rekið með tapi og skuldir umfram eignir.

Ásbjörn hefur haldið því fram að hann hafi ekki vitað að það væri lögbrot að taka arð af neikvæðu eigin fé. Það er alveg spurning hvort sé verra - að þingmaðurinn hafi vísivitandi brotið lögin og logið, eða sá möguleiki að hann sé svo fákunnandi í grundvallaratriðum fyrirtækjarekstrar að hann hafi í raun ekki vitað betur. Einnig má spyrja sig hvort að svo fákunnandi maður hefði ekki þurft að kaupa sér sérfræðiaðstoð til þess að koma í veg fyrir lögbrot í rekstrinum.

Í kjölfar frétta af ólöglegu arðgreiðslunum í fjölmiðlum var milljónunum tuttugu skilað aftur inn í félagið. Fyrstu viðbrögð formanns Sjálfstæðisflokksins voru á þann veg að það ætti "ekki að hafa áhrif" á stöðu þingmannsins þó að hann hefði játað á sig lögbrot í beinni útsendingu. En neikvæð viðbrögð almennings virðast hafa orðið til þess að þingmaðurinn hefur nú sagt sig úr þingmannanefndinni sem á að fjalla um væntanlega rannsóknarskýrslu um bankahrunið.

Úrsögnin úr nefndinni er skref í rétt átt, en er það nóg? Er það ásættanlegt að við höfum á þingi menn sem hafa framið lögbrot, hvort sem það var vegna ásetnings eða vanþekkingar á lögunum? Árni Johnsen fékk uppreist æru og settist aftur á þing eftir að hafa setið í fangelsi. Gunnar Birgisson ætlar að bjóða sig aftur fram í bæjarstjórn Kópavogs. Er það í lagi? Hvað yrði um stjórnmálamenn í sömu sporum í öðrum lýðræðisríkjum?

Segir sig úr þingmannanefnd

Íbúalýðræði

Þau málefni sem ég vil leggja áherslu á í bæjarmálunum eru meðal annars heiðarleiki og gegnsæi í stjórnun bæjarins, að staðinn sé vörður um félagslega þjónustu og þjónustu við fjölskyldur, og að jöfnuður, jafnrétti og lýðræði séu leiðarljós í öllu starfi bæjarins.

Þetta á ekki síst við í skipulagsmálum, en rannsóknir benda til þess að íbúar í íslenskum sveitarfélögum séu óánægðari með skipulagsmál en aðra málaflokka. Þetta á alveg örugglega við hér í Kópavogi, miðað við allar þær deilur sem hér hafa risið á undanförnum árum um skipulag.

Íbúalýðræði snýst ekki aðeins um kynningu á fyrirhuguðum framkvæmdum, eða íbúaþing eins og haldin hafa verið í Kópavogi og víðar, heldur er hægt að hugsa sér mun víðtækara samráð, til dæmis í gegnum hverfisráð eða hverfisstjórnir. Einnig eigum við ekki að vera hrædd við íbúakosningar þar sem þær eiga við.

Gott fyrsta skref í þessa átt væri að vinna sérstaka lýðræðisstefnu, þar sem mótaðar væru þær aðferðir sem við viljum nota til að efla staðbundið lýðræði. Garðabær hefur nýlega myndað stýrihóp til þess að móta slíka stefnu og fleiri íslensk sveitarfélög hafa tekið skref í lýðræðisátt, en það er ekkert sem kemur í veg fyrir að Kópavogur taki forystu í þessum efnum og móti lýðræðisstefnu að norrænni fyrirmynd strax eftir kosningar.

Við losnum ekki við Icesave með kosningum

Það er óumdeild og viðurkennd regla í þjóðarrétti að yfirlýsingar þjóðhöfðingja, forsætisráðherra og utanríkisráðherra, skuldbindi ríki þeirra. Þess vegna eru allar líkur á því að þjóðréttarleg staða Íslands í Icesave málinu ráðist af yfirlýsingum ráðamanna landsins rétt eftir hrun 2008, þegar þeir viðurkenndu ítrekað ábyrgð ríkissjóðs á Tryggingasjóði innstæðueigenda og fjárfesta.

Þetta kom m.a. fram í máli Þórdísar Ingadóttur, dósents í þjóðarétti við Háskólann í Reykjavík, í Speglinum í Ríkisútvarpinu í gær. Þórdís nefndi sem dæmi að Noregur hefði tapað málaferlum við Dani fyrir alþjóðadómstól vegna yfirráða yfir Austur-Grænlandi, einmitt vegna yfirlýsinga utanríkisráðherra Noregs um að Noregur myndi ekki gera kröfur til landsvæðisins.

Íslenskir ráðamenn hafa lýst því margoft yfir að Íslendingar muni greiða lágmarksinnistæður á Icesave reikningunum. Í bréfum viðskiptaráðuneytisins til breska fjármálaráðuneytisins sem send voru haustið 2008, var staðfest oftar en einu sinni að ríkisstjórn Íslands myndi styðja íslenska innistæðutryggingasjóðinn í því að afla fjár til þess að standa við lágmarks innistæðutryggingar.

Í október 2008 var ítrekað í yfirlýsingu þáverandi forsætisráðherra, Geir Haarde, að ríkissjóður muni "styðja Tryggingasjóð innistæðueigenda og fjárfesta við öflun nægilegs fjár". Í samkomulagi á milli Hollands og Íslands í sama mánuði, sem tilkynnt var af fjármálaráðherrum landanna, kom fram að íslenska ríkið myndi "bæta hverjum og einum hollenskum innistæðueiganda innistæður að hámarksfjárhæð 20.887 evrur." Árni M. Mathiesen, þáverandi fjármálaráðherra, sagði í yfirlýsingu að "málið væri nú leyst."

Fleiri samningar og yfirlýsingar fylgdu í kjölfarið, m.a. frá þáverandi forsætisráðherra og utanríkisráðherra. Allt bar þar að sama brunni. Því er það furðulegt að enn skuli mörg flokkssystkini Geirs Haarde og Árna M. Mathiesen tala eins og hægt sé að kjósa sig frá Icesave, eftir að forystumenn þeirra í fyrri ríkisstjórn skuldbundu okkur í bak og fyrir.

Til í að fresta skýrslunni fram yfir kosningar

Framboð í Kópavogi

Ég ákvað með fremur stuttum fyrirvara vegna áskorana að gefa kost á mér í forvali Samfylkingarinnar í Kópavogi, sem fer fram 30. janúar nk. Síðast var ég á lista í Kópavogi fyrir tólf árum, þegar boðið var fram í nafni Kópavogslistans í fyrsta sinn. Þá hafði ég í nokkurn tíma starfað með Samtökum um kvennalista og einnig starfað að sameiningu jafnaðarmanna í samtökunum Grósku, en ég sat í stjórn þeirra.

Á þessum tíma hafði ég starfað í þrjú ár sem upplýsingafulltrúi og deildarstjóri hjá Tryggingastofnun ríkisins, að loknu háskólanámi í Bandaríkjunum, og var tiltölulega nýtekin við starfi við almannatengsl hjá kynningarfyrirtæki. Þetta voru skemmtilegir tímar og ég naut þeirrar gæfu að verða formaður Kópavogslistans og síðan fyrsti formaður Samfylkingarinnar í Kópavogi, eftir að flokkurinn var stofnaður.

Ég var hins vegar ekki á lista Samfylkingarinnar í næstu bæjarstjórnarkosningum, þar sem ég fór í byrjun ársins 2002 til Palestínu og starfaði þar fyrir Hjálparstarf kirkjunnar. Ég fékk leyfi frá starfi mínu sem jafnréttisráðgjafi hjá Hafnarfjarðarbæ og fór með góðum hópi fólks í hálft ár til starfa í samvinnu við danskt hjálparstarf. Þetta var djúpstæð og áhugaverð reynsla, sem ég mun alltaf búa að.

Dvölin í Palestínu jók áhuga minn á alþjóðamálum, þannig að skömmu eftir ferðina þangað fór ég í mastersnám í alþjóða stjórnmálum í Bretlandi, nánar tiltekið við háskólann í Glasgow. Ég útskrifaðist árið 2005 og starfaði um skeið sem blaðamaður og við verkefnastjórn, en undanfarin þrjú ár hef ég búið á Akureyri þar sem ég var sviðsstjóri hjá Jafnréttisstofu. Samhliða starfi hef ég stundað MPA nám í opinberri stjórnsýslu við Háskóla Íslands.

Ég er nýlega flutt aftur í Kópavog og er mjög ánægð með það að vera aftur komin í minn fæðingarbæ. Hér í Kópavogi hafa Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn verið við völd í tvo áratugi samfleytt. Miklar illdeilur hafa verið í Kópavogi undanfarin ár vegna skipulagsmála og lítið tillit tekið til óska bæjarbúa. Bærinn er mjög skuldugur og gríðarlegur niðurskurður framundan í kreppunni.

Á svo erfiðum tímum er mjög mikilvægt að hafa fólk með félagslegar áherslur við stjórnvölinn, sem hefur hagsmuni íbúa í fyrirrúmi og hlífir þeim sem standa höllum fæti í þjóðfélaginu. Samfylkingin bætti við sig manni í síðustu kosningum í Kópavogi og ég tel að við eigum góða möguleika á því að skipta loksins um bæjarstjórn í vor. Ég býð fram krafta mína í 3. sætið á lista Samfylkingarinnar í Kópavogi og óska eftir stuðningi í það sæti.

Kiknar VG undan álaginu?

Í umræðu um bankahrunið vísa vinstri-grænir gjarnan til þess að þeir hafi verið á móti útþenslustefnu íslensku bankanna og því hvernig staðið var að einkavæðingu þeirra á sínum tíma. Ofvöxtur bankanna er vissulega ein af helstu orsökum þess að núverandi heimskreppa bitnar meira á Íslendingum en flestum öðrum. Ef fleiri hefðu hlustað á viðvaranir vinstri manna og ýmissa sérfræðinga, þar á meðal hagfræðinga og erlendra banka, værum við sennilega í betri stöðu en við erum nú.

Hins vegar breytir afstaða vinstri grænna í fortíðinni ekki þeirri stöðu sem við stöndum frammi fyrir hér og nú. Það hjálpar ekkert atvinnulausum einstakling eða fjölskyldu sem er að missa húsnæðið núna að einhver sitji og segi: "Ég sagði ykkur þetta." Sumir þingmenn VG virðast ekki átta sig á því að þeir eru ekki lengur í stjórnarandstöðu, þar sem þeir geta fríað sig allri ábyrgð og verið á móti öllum óvinsælum aðgerðum. Því miður virðist sem einhverjir ráðherrar standi hugsanlega ekki undir þeirri ábyrgð að vera í ríkistjórn.

Það eru alvarlegar fréttir fyrir illa stadda þjóð, ef þingmenn og jafnvel ráðherrar VG þora ekki eða vilja ekki að taka erfiðar og óvinsælar ákvarðanir. Bankarnir voru einkavæddir, þeir þöndust of mikið út og hrundu. Við erum í svínslega erfiðri stöðu. Þetta eru einfaldlega staðreyndir málsins. Öll óskhyggja heimsins breytir þeim ekki. Það skiptir engu máli hvað menn sögðu eða gerðu fyrir mörgum árum, þegar úrlausnarefni dagsins í dag þola enga bið.

Ríkisstjórn á suðupunkti

Að lifa í draumi

Þessi frétt Morgunblaðsins er sett upp á afar villandi hátt, því að þingmaður Borgarahreyfingarinnar segir alls ekki að sjálf nefndin sé óttaslegin, heldur telur hún vera hræðsluáróður í áliti meirihlutans, sem er allt annað. Ég held reyndar að þingmanninn skorti hugsanlega raunsæi í þessu máli og fleiri málum. Það hefur án efa alvarlegar afleiðingar fyrir Ísland ef við ákveðum að gangast ekki við ábyrgð okkar í Icesave málinu. Miðað við málflutning margra í þessu máli virðist fólk almennt ekki gera sér grein fyrir hversu slæm staða okkar er eða hversu mikið verri hún getur enn orðið. Ég efast ekki um að þetta sama fólk myndi kvarta hástöfum og væna stjórnvöld um getuleysi, ef það fengi sínu framgengt og allt færi á versta veg. Það er nefnilega miklu auðveldara að gagnrýna heldur en að koma með lausnir.

Óttaslegin utanríkismálanefnd

Hverjir eru valkostirnir?

Ýmsar upphrópanir heyrast frá þeim sem vilja fella Icesave samninginn, en lítið um það hvað á að koma í staðinn. "Við látum ekki fara svona með okkur," segja sumir, en sleppa því að minnast á það hvað á þá að taka við. Barnalegir útúrsnúningar á borð við Iceslave og slagorð um "Pattaya mellur" segja mest um þá sem halda þeim á lofti.

Ég get ekki ímyndað mér að neinn Íslendingur telji Icesave samninginn vera sérstaklega góðan, en kannski var þetta skársti samningurinn sem hægt var að ná. Hefur fólk velt því fyrir sér? Ég hef heyrt marga tala um að það "eigi bara að semja aftur", en það verður auðvitað ekki samið um neitt sem viðsemjendur okkar vilja ekki. Samningar eru ekki einhliða óskalisti íslensku þjóðarinnar. Við höfum viðsemjendur sem geta sagt nei, rétt eins og við.

Hvað er þá eftir? Að fella samningana og hvað svo? Afþakka aðstoð Alþjóða gjaldeyrissjóðsins og erlend lán? Leyfa krónunni bara að hrynja? Eða hvað? Ég kalla eftir því að talsmenn þess að samningarnir verði felldir komi með sína framtíðarsýn og þá meina ég ekki upphrópanir, stórkarlalegar yfirlýsingar eða draumóra. Hvaða stefnu vilja þeir taka í staðinn og hvað mun það þýða fyrir nánustu framtíð þjóðarinnar?

Telja að ljúka verði Icesave

Skoðun eins íhaldsflokks breytir ekki miklu

Andstæðingar ESB aðildar Íslands stökkva á þessa frétt um andstöðu kristilega íhaldsflokksins CSU og telja hana sýna að ekki sé pláss fyrir Ísland í Evrópusambandinu. Því fer fjarri. Flokkur kristilegra demókrata í Bæjaralandi er ekki flokkur Angelu Merkel, kanslara Þýskalands, heldur einungis "systurflokkur" í einu fylki Þýskalands. Þetta er erkiíhaldsflokkur sem hefur staðið á móti mörgu sem varðar Evrópumál, án þess að hafa haft erindi sem erfiði. Engar líkur eru á því að flokkur kanslarans eða aðrir stórir hægri flokkar í Evrópu taki almennt undir þessa skoðun.

Staðreyndin er sú að umsókn Íslands um aðild mætir almennt jákvæðum viðbrögðum og ólíklegt að hún fái annað en skjóta og faglega afgreiðslu, enda hefur Ísland í gegnum EES samninginn lagað sig að miklu leyti nú þegar að ESB aðild. Ekkert land utan Evrópusambandsins er í nánari sambandi við ESB en Ísland, enda erum við ekki aðeins í EES heldur erum við líka aðilar að Schengen, sem er skref sem t.d. Bretar hafa ekki enn stigið.

Þetta hefur Olli Rehn, sem fer með stækkunarmál samsbandsins, margoft staðfest í viðtölum. Nýlega sagði hann í viðtali að umsókn Íslands ætti að geta gengið hratt fyrir sig. Líkti hann stöðu Íslands gagnvart ESB við stöðu maraþonhlaupara sem þegar hefur lagt allt að 40 kílómetra að baki af þeim 42 sem þarf til að koma í mark, á meðal dæmigert Balkanland væri í miðju hlaupi þegar að aðildarumsókn kæmi.

Andsnúnir inngöngu Íslands

Vönduð stjórnsýsla

Ekki erum við Ögmundur Jónasson í sama flokki og ekki er ég honum alltaf sammála. Hins vegar er það alveg ljóst að nauðsynlegt að vanda ákvarðanir af þessu tagi. Svara þarf spurningum á borð við þær hvort að þetta framtak, ef af verður, muni á einhvern hátt bitna á heilbrigðisþjónustu við Íslendinga og hvort að einhver kostnaður geti mögulega fallið á ríkið, ef aðgerðir heppnast ekki eða ef sjúklingur þarf að fara á gjörgæslu. Einnig þarf að tryggja það að þetta sé ekki fyrsta skrefið í allsherjar einkavæðingu heilbrigðiskerfisins á Íslandi.

Ég skil vel að fólk á Suðurnesjum vilji fá vinnu og vissulega þurfum við á peningum að halda inn í hagkerfið, en eitthvað hljótum við Íslendingar hafa lært á bankahruninu varðandi það að kapp sé best með forsjá. Átti ekki Icesave að vera þvílík snilldarlausn, bæði fyrir Landsbankann og þjóðina alla? Bankastjórinn lýsti snilldinni í viðtölum og peningarnir streymdu inn daglega. Hvað gerðist svo?

Það er ekki kommúnismi að vilja kanna hlutina áður en ríkið skrifar undir skuldbindingar sem geta haft alvarlegar og langvarandi afleiðingar. Það er vönduð stjórnsýsla. Við höfum ekki haft nóg af henni undanfarin ár.

Ögmundi stillt upp við vegg?